Thijsse's Hof in maart

02/03/2017

“Maart roert z’n staart”  is een bekend gezegde. De ene dag hebben we sneeuw of  vriest het en dan opeens dagen achtereen heerlijk lenteachtig weer en zien we over de natuur al een groene waas trekken. Toch  gaan we er van uit dat het deze maand echt gaat gebeuren. Vele tekenen van de lente, die op 20 maart om 11.28 uur begint, krijgen we te zien. Allerlei zomervogels keren terug, te beginnen met de tjiftjaf. De meeste stinsenplanten beginnen de bodem van het nog kale bos op te fleuren met zachte tinten wit, geel en lila. Op zondag 26 maart gaat zelfs de zomertijd al weer in!

Thijsse’s Hof heeft ook de lente in de kop; aanstaande zondag 5 maart houden we weer de gratis rondleidingen. Om 14.00 uur staan de deskundige gidsen van IVN en de Hof bij de ingang, Mollaan 4 te Bloemendaal direct achter het bekende Pannenkoekenhuisje, voor u klaar om u getuige te laten zijn van het steeds weer terugkerende voorjaar. Raadpleeg voor meer informatie en meer activiteiten van de Hof www.thijsseshof.nl  onze website.

Stinsenplanten! In deze column komen ze elk voorjaar wel aan de orde. Was er in februari al heel veel het wit van de sneeuwklokjes te zien, nu volgen al snel vingerhelmbloem en holwortel met lilapaarse bloei en anemonen die roze, geel en blauw kunnen zijn. Op het laatst van maart zeker het geel van de diverse soorten primula’s en daar tussendoor de blauwe sterretjes van de scilla’s.

Op een door de zon warm beschenen vochtig hellinkje komt het speenkruid met zijn heldergele bloempjes die op sterretjes lijken in hele plakkaten tevoorschijn.

Kortom, een keur aan voorjaarspracht die u overal in de parken, bossen, landgoederen van ons Kennemerland, en in Thijsse’s Hof kunt aantreffen en van kunt genieten.

Deze keer gaan we het hebben over twee stinsenplanten, die veel op elkaar lijken maar toch weer niet. De vingerhelmbloem en de holwortel.

De vingerhelmbloem (Corydalis solida L) groeit graag in loofbossen en op beschaduwde grasgrond en dan het liefst waar het vochtig, voedselrijk, kalkhoudend en met veel zand is. U kunt er niet omheen, onze duinstreek is voor de plant een favoriete groeiplaats. Ze behoort, net als de holwortel, tot de papaver familie (Papaveraceae). Dat zijn tengere planten met diep ingesneden en fijn verdeelde bladeren en bloemen van een heel bijzonder type. Er zijn inheemse en uitheemse soorten van. Sommige van de uitheemse soorten hebben aan elk van de buitenste bloembladen een spoor.

Lang is er discussie geweest of het nu wel of niet wilde planten waren. Dit kunt u terugvinden in oude flora’s, waar daarover bij beide plantjes vraagtekens worden gezet. Inmiddels is men het er wel over eens dat de holwortel hier is aangeplant en dat de vingerhelmbloem hier zowel oorspronkelijk in het wild voorkomt, maar ook massaal is aangeplant. Ook weten we zeker dat beide planten in zuidoost Europa in het wild voorkomen. In die oude flora’s heette de vingerhelmbloem overigens nog voorjaarshelmbloem wegens zijn  vroege bloei.

Dat is allemaal leuke achtergrondkennis terwijl u ze buiten ziet in hun volle paarslila pracht.

De holwortel (Corydalis cava) is wat forser dan de vingerhelmbloem, maar groeit op dezelfde plaatsen. De bladeren zijn echter wat minder diep ingesneden.

Beide planten hebben in de grond knolletjes. Dat van de holwortel is een knolletje met een holletje er in, vandaar cava in de Latijnse naam (zie foto). De holwortelknol werd vroeger medicinaal gebruikt. Een extract ervan werd gebruikt tegen stuiptrekkingen en bij de behandeling van de ziekte van Parkinson. Ook werd het ingezet als kalmeringsmiddel. Nu gebruiken we dat zo niet meer!

En natuurlijk buiten of in de Hof gaan kijken.

 

Willem Holthuizen (tekst) en Ekke Wolters (Foto),

rondleiders in Thijsse’s Hof.

Foto: De knol van de holwortel (Corydalis cava) met een holletje erin (vandaar de naam cava in de Latijnse naam)